Nhà Thơ - Nhà Nhiếp ảnh Nghệ thuật đa tình: Lê Đình Ty...

                                                         Lê Đình Ty

Sinh ngày: 15-6-1947

Xuân Hồi, Lệ Thủy, Quảng Bình

Chổ ở hiện nay: Tiểu khu III, Đồng sơn, Đồng Hới, QB

Trình độ chuyên môn: Kỷ thuật Hình sự ( Trường CAND TW   1969)

Thợ ảnh bậc: 5/6 ( 1981 )

TÁC PHẨM ẢNH NGHỆ THUẬT:

- Vũ khúc tháng giêng 1985

- Hồn rừng 1986

- Vó ngựa một thời 1989

- Thanh thản; Nắng chiều 1996

Và nhiều tác phẩm…

TÁC PHẨM THƠ:

- Tôi về áo ướt ( Tập thơ 1991, tái bản 2001

- Khoảng vắng ( tập thơ 1995 )

- Gió ở đâu ( tập thơ 1997 )

- Huyền thoại Bàu Tró ( truyện thơ 1999 )

- Lời hạt ( tập thơ - 2003 )

- Gửi cùng ngọn gió ( tập thơ - 2007 )

 

GIẢI THƯỞNG

- Giải Nhất ảnh Nghệ thuật Q.Bình 1996

- Huy chương Bạc ảnh Nghệ thuật 6 tỉnh Bắc miền Trung 1996

- Hai giải Khuyến khích ảnh Nghệ thuật 6 tỉnh Bắc MT 1991; 1996

- Giải thưởng Thơ HVHNT Ninh Bình 1995

- Giải thưởng VHNT Lưu Trọng Lư  lần thứ nhất ( 1991- 1995 ) về Thơ

- Giải thưởng VHNT Lưu Trọng Lư lần thứ hai ( 1996 - 2000) về Ảnh Nghệ thuật

- Giải thưởng VHNT Lưu Trọng Lư lần thứ IV (2011) về Thơ.


 

 

 

LỜI QUÊ

 

 

Tôi lên Lệ Thủy gặp mưa

Kiến Giang tịch mịch gió lùa riêng tôi

Bạn xưa góc bể chân trời

Biết ai gửi nhớ trao lời cùng mưa ?

 

Tôi về nhặt lại ngày xưa

Bến Chền * im bóng đò trưa nhuốm màu

Mưa giăng nhòa mấy nhịp cầu

Tôi bên bến Đợi ** nát nhàu chiều xa.

 

Mút mùa Lệ Thủy mưa qua

Đò ơi ! Tôi gọi thiết tha dưới trời

Mưa về tắm mát hồn tôi

Hay mưa nhắn nhủ đôi lời quê hương ?

 

Mũi Viết Lệ Thủy , 1997

       L . Đ . T

 

 

 

………………………….

  •  Bến Chền:Bến đò ngang từ chợ Tréo(Liên Thủy)sang Quảng Cư(Xuân Thủy).
  •  Bến Đợi:Bến đò ngang từ Cổ Liễu(Liên Thủy)sang Thượng Phong(Phong Thủy)

 

                                     Ảnh:  Đình Ty  (Hà Ni,1973)

                         

 

 

 

                          ƯỚC

 

Ước gì trở lại tuổi thơ

Mẹ may áo mới ta chờ tết mang

 

Ước mai mốt lại về làng

Còn không tiếng gọi đò sang ới ời?

 

Ước gì còn Mẹ, Mẹ ơi!

Để con nấu ấm chè tươi mẹ dùng.

 

Ước gì ta mãi trẻ trung

Tình yêu bốc lửa ta dâng cho người

 

Ước dù tóc bạc da mồi

Hai ta vẫn mãi là thời mộng mơ

 

Ước gì còn lại câu thơ

Long lanh giọt lệ nối bờ buồn vui!

 

 

 

 

TIẾNG QUÊ

 

Bun lên L Thy mà chơi !
Có sông có núi có ng
ười tha thuê
Ưng * thì khôông* thì v
C
chi sm sĩa ê mt mày
Mi
ng* lên t ngt mía cay
Mi
ng lên đêm s hóa ngày ming ơi
Bu
n đi L Thy mà chơi
Cho mi
ng ch* mt phương tri cách xa

Mi
ng hoét ming khoóc thit to*
Cho bu
n rt độ* bến đò gi xưa
Cho
ướt nng cho khô mưa
C
m lên ming ch*như chưa mô* bun .

 


 

 

 

NGHE M ƯA

 

Tôi chờ dưới mái hiên mưa
Ngỡ là màu mưa Thu trước
Lời đất nồng nàn ẩm ướt
Khát khao hạnh phúc lên mầm

Tôi nghe
Em ơi
Từng hạt
Đầy lòng tôi tiếng Thu rơi
Như nuốt một trời khô khát
Màu mưa thuở trước đâu rồi ?

Giờ đây nghe mưa rất lạ
Ngày nào em đã xa tôi ?

 


 

 

TAM ĐẢO . 1

 

 

Dừng chân chót vót cổng trời

Đẫm sương Tam Đảo khô lời cây rung

Ở đây cũng rú cũng rừng

Cũng đất đá cũng lưng chừng dây leo !

 

Thôi ta cam phận đói nghèo

Ngồi nhìn gió qua núi đèo rụng Thu

Vườn ai mướt cánh Su Su

Cứ xanh biếc hay tự ru nỗi mình ?

 

Đường lên càng dốc càng kinh

Nhớ về đồng đất quê mình mà thương

Bao năm eo oóc * lên đường

Đến đây ta ngó* cũng thường vậy thôi !

 

Cây chen cây mọc núi đồi

Người chen người vẫy gọi mời người lên

Thánh thần yên ả miếu đền

Sao ta lạc suối tìm miền Giải Oan ?

 

 

Bên suối Giải Oan-Tam Đảo,9-2009  

                 Lê Đình Ty

 

 

                     Tiếng địa phương :

                       - eo oóc *: mong , ước muốn

                       - ngó * : nhìn

 

 

 

Chạy

 

Bên ngôi nhà đích thực

thơ ơi !

đâu đây bước chân người đang chạy .

 

Tôi từng chạy tản cư trận càn giặc Pháp

chạy reo vui nửa đất nước hòa bình

chạy cứu hầm bom Mỹ dội vào dân

chạy chuyển hàng hỏa tuyến vượt rừng xanh

chạy và khóc ngày buồn bạn mất…

 

Giờ u u

ai chạy gì đây ?

ngồi đâu yên đấy !

 

Người đời quáng quàng

chạy !

chạy !

chạy !

 

Tôi đi

cẩn tắc vô áy náy

trước vạch hư vô

câu thơ

thanh thản

cháy .

 

Đồng Sơn ,9 - 2010

 

 

 

 

 

 

GHI BÊN CHIỀU


 

Đám tang

chật ních vòng hoa đầy xe biển xanh biển trắng …

ngút trời bay

             vàng mả đô la …

                         rầm rập thắng .

 

Một đám nữa ngang qua

ủ rũ cờ binh

             trống

                  chiêng

                       sầu thảm

bên đòn quan

         âm công gò lưng đẩy

xóm giềng chầm chậm buồn theo .

 

Ngày chia tay hai người một thời cùng tôi sống

họ là ai sướng khổ cõi trần .

 

Gió thầm thĩ

                 khan mùa

                            mưa nắng…

có không đừng so sánh hơn thua

dăm tháng nữa

                         đời người

                                      hữu hạn

trảng cỏ xanh hun hút gió lùa.

 

Tôi lựng khựng ánh chiều chân núi

mút ngày vấp bóng hoàng hôn .

 

 

                    Đồng Hới ,28-2-2011 

 

Video thuộc bản quyền Dương Ngọc Liên- thực hiện tạ trại sáng tác Tam Đảo

 

 


 

 

 

MƠ THƠ 

 

 

Tôi choáng ngợp bao sắc màu chói lói

Những Thánh ca lộng hồn

Đi lơ mơ bên lề Thế giới

Con đường Thơ mờ mịt tấc gang

Mờ mịt Thiên đường

Mịt mờ Hạ giới

Những châu lục rậm rì cỏ hoang…

 

Tôi về đi trên lối quê thân thuộc

Chiếc nôi ru ngủ giấc lớn khôn

Cánh cò chao nghiêng trời đất

Ánh sao khuya lạc lóa đồng .

 

Hành tinh Thơ chật chội lối mòn

Xơ xác chữ và mù bụi đất

Tôi cần mẫn muộn mằn tìm nhặt

Những dấu chân - chữ lạ bừng soi.

 

Có thể em ngang qua không biết

Ảo ảnh bóng người xưa một thời

Những dấu chân - sinh linh tinh khiết

Tôi mơ Thơ mọc mới môi người !

 

 

                          Lê Đình Ty

                   Hội VHNT Quảng Bình

 

 

Lửa

 

 

Trên cánh đồng cạn kiện mùa đông

Tôi cày xới nhọc nhằn gieo vãi

Hạt giống mùa xưa hạt ngày mai

Mong mòn mỏi mẫy mầm mộng mới

 

Tôi không thể đem nỗi buồn gặt hát

Không thể hái gặt trái đất u buồn

Những sạt lún lở toang ảo mộng

Tôi lấm lem câu chữ ruộng vườn

 

Đêm đêm đợi sủi khô bọt khát

Cánh đồng xưa loang lổ sâu rầy

Những tiếp thị quảng cáo hy vọng

Tôi gặt ngày trắng tay

 

Từng giọt lệ rơm tàn toóc rụi

Tôi gánh lên sức lực mệt nhoài

Xây ngôi nhà giác mơ trọc phú

Tôi cõi còm sang chấn tương lai

 

Ngày quánh đặc người nông phu chới mắt

Lửa muôn xưa bùng cháy bời bời

Ngôi nhà cũ bỗng thành tro bụi

Tôi hét chào ngọn lửa tinh khôi !

 

 

                                   Đồng Hới,2002

 

 

 


 

Biển ngọt . 1

 

 

Ngày nao ta ra biển

Cùng dạo bờ cát êm

Vui nghìn trùng sóng vỗ

Lòng ta như triều lên .

 

 

Bên ta người thỏ thẻ

Gió vuốt làn tóc mây

Trăng non vừa mới hé

Dâng nụ hôn cuối ngày .

 

 

Người bảo ta :Biển ngọt !

Dưới trăng tay cầm tay

Ngỡ tháng năm không hết

Tình chung dưới trăng này .

 

 

Giờ đã tan giặc giã

Ta trở lại biển xưa

Thương vầng trăng đơn lẻ

Sóng hôn lên bóng thừa .

 

 

Vốc đầy tay ta uống

Biển mặn đắng tình sâu

Ôi !Nhớ ngày biển ngọt

Người xưa giờ nơi đâu ?

 

 

       Lê Đình Ty

Hội VHNT Quảng Bình

 

 

 

Thi hứng mùa hạ

 

Tôi chạy trốn phố phường bè bạn

nơi một thời cuồng nhiệt mê say

băng bó lại vết thương xưa cũ

giấu cô đơn trong huyệt tháng ngày .

 

 

Ôi tháng ngày ! Tháng ngày yêu quý

tuổi xanh lên ngọn gió không dừng

đôi cánh mỏi khoảng trời vung phí

mang khổ đau phiền muộn lên đường .

 

 

Giờ lục lại gia tài , lục lại

hành trang xưa dấu bụi chân trời

như đã lỡ một thì con gái

tình tôi còn với mảnh trăng phai .

 

Tình tôi còn với mùa Hạ đầy vơi

mùa Hạ ngang qua ngút trời bụi đỏ

tôi trôi lạc một ngày không gặp gỡ

nhớ hương đồng mùa hạ bâng khuâng .

 

 

Và tôi sống âm thầm chịu đựng

mùa Hạ đi em cũng xa rồi

chỉ còn lại một trời thi hứng

với phố phường bè bạn với riêng tôi !

 

              Lê Đình Ty

         Hội VHNT Quảng Bình


 

 

 

VỚI NỖI BUỒN

 

 

Buồn ơi !

người từ đâu đến

hãy vào cùng ta đây

căn phòng chật chội ẩm mốc

ta không rượu

không còn thứ gì

         nhưng không thể chối từ Người

                           như bao kẻ ô trọc .

 

 

Bạn đồng hành muôn thuở của ta ơi

ta từng ăn từng ở từng chung đụng với Người .

đêm đếm gió dưới trời thao thức

ta cùng Người từng qua cánh đồng thăm thẳm đói

ta cùng Người từng qua cánh đồng lênh loáng máu

cùng Người từng qua …

những giọt lệ khóc cha khóc mẹ

         những giọt lệ khóc đồng loài

       vĩnh viễn nằm nơi đầu sông đầu suối…

 

 

Người buồn không

trái đất trên sáu tỷ sinh linh

                       chất chồng hiểm họa…

rồi ngày qua tháng qua

mọi nẻo đường u uất

bến đỗ cuộc đời

                       đỉnh dốc

                                     chân nhang .

 

 

Buồn ơi

không có Người nhân loại tẻ nhạt đến nhường nào

không có Người

                     sao ta biết Hạnh phúc - Niềm vui .

 

                                       Đồng Hới ,12-2010

                Lê Đình Ty

                Hội VHNT Quảng Bình

 

 

 

 

 

 

 

Ý nghĩ vu vơ trên Vi tính

 

Thỏi pin dần cạn

bình ga sắp vơi

giọt nước còn đáy cốc

ta nương ngày tháng

trôi .

 

Giữa cơn lốc cuộc sống số

đói tin

           đói ảnh

                     đói lời …

bạn chắp ta đôi cánh .

 

Hòa mạng

lướt Web

mê muội ngày đêm

một ngày lạ hai ngày quen ba ngày

nghiện .

 

Bay vào thế giới

điệp trùng biển chữ

điệp trùng tư tưởng cổ kim

gặp anh hùng mỹ nhân

gặp văn minh tục tỉu …

 

Hãy mở toang cánh cửa

đối diện nắng mưa    

một màu mây manh nha

một sắc trời ám thị

một tiếng sét độc đoán

không dễ dối lừa

không gấu che cắt dán .

 

Tin

không tin

lạc vào thế giới huyền ảo

lạc vào lưới nhện bủa giăng …

giải mã

ký tự trái tim

không thể không fost lên

niềm sáng .

 

Có thể một cái bấm nhầm

một tích tắc lơ đãng

thoát ra khỏi sự ràng buộc tối tăm .

 

Và có lẽ buồn hơn

khi mỗi ngày không được thắp

                                          Email – Em

                                                      hoang lạnh .

 

                                      Đồng Sơn ,10-5-2011

                                              Lê Đình Ty 

 

 

 

 


 


Hát bên Tượng đài Ngư Thủy, thơ Lê Đình Ty

 

                  Nhạc: Trần Duy Pha  - Thể hiện ca khúc: Thanh Nhân

.

 

 

 

ĐÊM MƠ

 

 

Tôi mơ đêm qua

bay dưới ánh sáng cung trời Đao Lợi

nhờ đôi cánh Từ bi kẻ chúng sinh khốn khó cùng Thơ

 

 

Các vị thần ở cõi Ta Bà

các đại Qủy vương ở cõi Ta Bà đang họp

họ nhìn khủng khiếp !

 

 

Âm thầm bay không lời tiễn đưa

đến hằng hà vô số Thế giới

( vĩnh viễn xa chốn Ác đạo từ nay

ngày sa đọa màu yêu thuở ấy. )

 

 

Một Thế giới toàn đàn bà

giông giống những người đàn bà Trái đất

họ nói lời Vi diệu

họ nhìn hốt hoảng

như nhìn kẻ tội đồ

như người Trái đất sợ Si đa sợ Hủi

tôi bay…

 

 

Một Thế giới toàn đàn ông

giông giống những người đàn ông Trái đất

họ nói lời Vi diệu

họ nhìn chối từ

nhếch mép

( có lẽ họ nhận ra từ đâu ?)

 

 

Trên đôi cánh Từ bi kẻ chúng sinh khốn khó

tôi bay cùng Thơ

không biết giữa Thiên hà có người Hành tinh nào thân thiện

còn Hành tinh nào bày tỏ niềm yêu ?

 

 

Tôi bơ vơ Vũ trụ

cầm tờ Thơ thả sáu tầng trời

gửi nền Văn minh ngoài Trái đất :

                 - Hành tinh Xanh yêu Tự do

                   Hành tinh Xanh quý từng hạt máu !

 

 

Tôi nghe những lời Vi diệu

giọng những người giông giống đàn bà

giọng những người giông giống đàn ông

- Đừng lừa dối !

 

 

Giữa không gian hoang hoải sắc chiều

bao Thiên thạch giã từ Thế giới

vun vút lao

ngợp lửa

( một Mặt trời trong muôn ức Mặt trời tắt vỡ )

đỏ rồi đen

như bóng tối .

 

 

Đêm mơ

Thế giới được giải thoát

hừng hực cháy

tôi rơi về bên đỉnh Tu Di

được chở che bởi trăm nghìn Vầng mây sáng rỡ

 

 

                      Đồng Hới , tháng 9-2010

                              LÊ ĐÌNH TY

                       Hội VHNT Quảng Bình

 

 

 

THƠ CHƯA KỊP ĐẶT ĐỀ

 

Em mở cửa vào Vũ trụ

                            huyền bí anh

Em mở cửa vào em

                            tăm tối .

Ôi ! Khoảng trời mênh mông

                                          miên viễn

                                                      đặc đen

Em gọi anh

                   gọi anh

                              không nghe thấy !

 

 

Giữa Hành tinh chơi vơi

                                   cô đơn

                                            trống rỗng

Em bay đến một Thiên hà khác

Nơi không có hận thù

                                 đố kỵ

                                       ghét ghen

Nơi không phỉnh lừa

                             dối trá

                                       bon chen…

Hãy đi cùng em đến trăm nghìn tỷ tỷ Hành tinh !

Ta nói tiếng vũ trụ

                    được hóa giải bằng bộ vi xử lý mới

Cả Vũ trụ huyền bí thuộc về loài người

Một - Loài -  Người - Hòa - Bình !

Em sẽ nghe rõ tiếng nói anh

                                        hơi thở anh gấp gáp

Ta nhảy điệu Tango bên cây kèn Nam Phi   

                                             cất giọng Kết đoàn

                                                    nơi Hành tinh đang cần tiếng hát

Ta trồng hoa lên mười ngàn tỷ Mặt trời

Cứu Trái đất cằn khô

                             thuốc súng…

( Dẫu biết năm tỷ năm sau Mặt trời trong Thiên hà em tắt rụng

                                           những Hành tinh đột ngột lao vào hố đen )

Thiên hà em Thiên hà anh

                                 Vũ trụ hôn phối

Gửi lại một Hành tinh song đôi

Ta cùng viễn du chào Thế giới yên bình.

 

                                        Đồng Sơn, tháng 7-2010

                                                  LÊ ĐÌNH TY

                                          Hội VHNT Quảng Bình

 



 

 

 

VỌNG TỪ VŨ TRỤ

 

 

Giữa Vũ trụ vô biên

em – Hạt bụi siêu nhỏ

lang thang

lang thang

khoảng cách em đến anh mấy nghìn năm ánh sáng

anh có nhìn thấy chăng ?

 

 

Em va vào anh

vận tốc nghìn độ lửa

thành thiên thể khác

phiêu lãng không không gian không thời gian

ngùn ngụt cháy .

 

 

Em tang bồng lập trình thân phận

hoang phế anh…

 

 

Ôi ! Vũ trụ vô minh mười lăm tỷ năm trước

hạt bụi siêu nhỏ không ánh sáng không ai biết

em vầng trăng khuyết

ánh sao khuya

đêm nguyệt thực

một tro tàn trầm tích tươi mươi .

 

 

Hãy đến cùng em anh hỡi !

dẫu bóng đêm tăm tối nghìn trùng

dẫu muôn lời đồn đại cách ngăn

dẫu Vũ trụ ngồn ngộn lỗ đen

anh hãy đến

lấp em

nhen em

sâu thẳm

khát !

 

 

                                       Đồng Hới ,15-7-2010

                                            LÊ ĐÌNH TY

                                      Hội VHNT Quảng Bình

 

 


 

TÔI VỀ ÁO ƯỚT

                     Tặng Hải Kỳ & Nh

 

 

Ai sau loáng thoáng rèm mưa

Tôi về hong áo giữa trưa thẫn thờ

Ngày xuân có tự bao giờ

Tơ non chồi biếc thắm bờ xa xanh !

 

Sao tôi chẳng biết cất dành ?

Bao năm khói lửa chiến tranh ngậm ngùi

Bây giờ áo ướt niềm vui

Ngày xuân bên cửa như xui tôi cùng !

 

Tôi đi với bạn trên đường

Nghe trong gió thoảng lời thương nghẹn lời

Mưa xuân rắc phấn đầy trời

Tôi về áo ướt ai cười tôi chăng?

 

Giờ cầm chiếc áo rưng rưng

Gió xuân líu ríu như chừng gọi tôi

Ai sau rèm cấm xa xôi

Nhớ người áo ướt dưới trời đem hong ?

 

 

                             LÊ ĐÌNH TY

 

 

 

Không đề . 20

 

Binh boong ! binh boong …!

Điện thoại reo

Tin nhắn

“ Anh có bài thơ Văn Nghệ mới đăng ” *

 

Thôi đành bỏ một buổi cuốc đất

Lên xe .

 

Xon nê 9 còn thơm mùi mực

( Bài thơ thuở đi với Tường tặng Tuân –Thư Lệ Thủy

                                          đêm về hai đứa ướt như chuột

                                                                     thơ còn ướt hơn ! )

 

Những con chữ nhảy múa trước mắt

Người khen

           khoác ta chiếc áo

                               thánh thần

Ta loáng choáng hào quang …

 

Ta - thần dân

Làm thần dân cực khó

Thánh thần làm gì có tự do

           thánh thần làm gì có niềm riêng

Ta thương nỗi đau thần thánh .

 

Đừng bốc đồng

Người ơi

             đừng nấp bóng .

 

Đêm

              ta mừng

                       dẫu vườn

                                mùa đến muộn .

 

ĐồngSơn , 13-12-2008

---------------------------------

* bài XON NÊ.9 được đăng báo Văn Nghệ số 50 ra ngày 13-12-2008 .

 

Ngô Minh viết: " Lê Đình Ty một người xơ xác vì thơ "...

 

 

     Trong bài thơ “ Phỏng vấn Thạch Quỳ” tôi có viết : Nếu được tái sinh xin lại làm thi sĩ / Để được tự do xơ xác vì thơ. Thực ra thì nhà thơ Thạch Quỳ ở Vinh chưa xơ xác mấy vì thơ . Trong số bạn thơ của tôi, có lẽ nhà thơ Lê Đình Ty  ở Đồng Hới là người  “xơ xác vì thơ” nhất. Lê Đình Ty làm thơ từ những ngày học lớp bảy trường làng , khi anh mới 16 tuổi ( 1963). Năm 1964 , tôi lên học cấp ba ở trường huyện, chúng tôi phải học sơ tán ở làng Cổ Liễu, Liên Thủy. Trong lớp  học cấp 3 Lệ Thủy của tôi hồi ấy có rất nhiều bạn học giỏi văn như Lê Đình Ty, Đỗ Hữu Lời ( nhà thơ Đỗ Hoàng), Trần Văn Hải (nhà thơ Hải Kỳ), Lâm Thị Mỹ Dạ, Phạm Hữu Xướng,Trần khởi..

             Ở lớp tôi hồi đó, Lê Đình Ty là chủ soái thơ. Lê Đình Ty người làng Xuân Hồi, Liên Thủy lúc đó đã viết được cả tập thơ tình chép tay nắn nót trong vở học trò.  Sau này Ty  “bật mí” là hồi đó viết rất nhiều thơ để “tặng” Lâm Thị Mỹ Dạ ,  người bạn gái xinh đẹp cùng học cấp hai, mà đến giờ vẫn giữ không dám gửi ! Có lần trong lớp học, không biết Lê Đình Ty kiếm đâu được cuốn  “Yêu nhau nên biết” dịch của Trung Quốc, bọn con trai chuyền tay nhau đọc. Từ đó thằng nào cũng thích làm thơ tình. Ở lớp , ngoài tờ báo tường của Chi đoàn , chúng tôi tổ chức tờ báo tường riêng của “tổ văn lớp”. Tôi làm bài thơ “ Quê mẹ” theo “kiểu thơ” Tố Hữu, viết về Đại đội pháo binh Ngư Thủy quê tôi bắn cháy tàu chiến Mỹ   Khi bài thơ được dán lên báo tường, ngay ngày hôm sau Lê Đình Ty đã có bài “ phê bình” khen hết lời. Nào là “ tư tưởng lớn”, “ hình tượng đẹp”.... Rồi Ty kết luận rất đúng “mốt” của “nhà phê bình” thời bấy giờ:”Anh sẽ tiến xa hơn nữa trên con đường thơ ca !”. Bài “phê bình” dài mấy gang tay dán lên báo tường được cả lớp chen nhau đọc. 
       
              Sống và viết sôi nổi từ thời ấy, nhưng Lê Đình Ty lại vô cùng lận dận trên con đường thơ ca. Đang học dở cấp ba, Ty nhập ngũ vào ngành công an. Anh được đi học một khóa nhiếp ảnh pháp y. Nhưng rồi Ty lại say mê chụp ảnh nghệ thuật, nên phải chuyển ra khỏi ngành công an, về công tác tại ngành văn hóa.  Lê Đình Ty sống nhiều năm ở Huế  Anh là  tay máy bậc 7, chuyện đi dạy nghề và chấm tay nghề  cho thợ nhiếp ảnh của tỉnh hàng năm. Anh nghệ sĩ nhiếp ảnh có hạng của hiệu ảnh Phú Xuân bên chân cầu Trường Tiền hồi chung tỉnh Bình Trị Thiên. Anh có bức ảnh nghệ thuật Hồn rừng được tặng Huy chương Bạc của Hội nghệ sĩ nghiếp ảnh Việt Nam năm 1996.   Giỏi nghề ảnh như thế dễ làm giàu lắm , nhưng Lê Đình Ty thì : Nợ cơm áo níu còng lưng bóng xế / Bao nỗi niềm gửi dấu trang thơ… Bởi mỗi lần gặp bạn bè , gặp người đẹp thì có bao nhiêu phim anh bấm bằng hết, rồi thức suốt đêm, cui cui tráng ảnh để kịp sáng mai đem tặng người đẹp , cùng với những bài thơ nóng hổi ở túi ngực bên  trái ! Có lần, hồi Ty đang quản lý hiệu ảnh nhà nước  trên đường Trần Hưng Đạo, Huế. Một đêm mưa, tôi, Hải Kỳ, Đỗ Hoàng, Mai Văn Hoan đến phòng ảnh của Ty ( cũng là chỗ trọ) đọc thơ  với  nhiều người đẹp sinh viên. Ty bốc lên đẩy  giàn máy  ảnh của hiệu ra chụp. Khi mọi người đã lui rồi, tôi và  Ty  ở lại  để  rửa ảnh cho đến  2 giờ sáng, cho kịp sáng mai  tặng các nàng. Hồi đó làm gì  có Mililap như bây giờ. Muốn in ảnh phải pha thuốc, rồi nhúng từng  cái phim vào. Chờ ảnh hiện lên, tráng qua tráng về, khi rõ nét mới đưa ra sấy dưới ngọn đèn điện 500 oát.   Khổ thế mà say lắm, chăm chỉ lắm ! Vì thế nên người ta chụp ảnh ai cũng giàu , xây nhà mua xe, chỉ riêng Lê Đình Ty càng chụp ảnh càng nghèo rớt mùng tơi ! Vợ chồng đã sắm đủ loại máy ảnh xịn của Nhật, rồi sắm cả buồng tối để in sang ảnh ở nhà mình. Nhưng , do chụp ảnh ba phần tặng một phần lấy tiền nên sinh lỗ lã . Thế là  anh bán dần máy móc, chỉ còn giữ lại cái máy ảnh  để chụp chơi.
           Thơ phú còn làm anh bị tai họa thập tử nhất sinh bởi một con quỷ đội lốt người tình ! Năm 1983, Lê Đình Ty được Công ty nhiếp ảnh Bình Trị Thiên  cử ra làm Trưởng hiệu ảnh quốc doanh tại chợ Tréo, huyện Lệ Ninh ( cũ) . Một người con gái trắng trẻo , đã có chồng , do yêu thơ Ty, phục tài chụp ảnh của Ty , đã đem lòng thương trộm . Thi sĩ say thơ, say người đẹp bị hớp phải bùa mê . Bên bờ sông Kiến Giang ấy , Lê Đình Ty đã  làm tặng nàng nhiều bài thơ tình lửa cháy . Thế rồi chồng nàng phát hiện ra . Anh ta bắt vợ phải “thể hiện lòng chung thủy” . Thế là nàng đã đang tâm vô tận Huế mua một lọ a-xit . Rồi một đêm “nàng” hẹn Lê Đình Ty gặp  nhau tại bờ mương An Xá. Con quỷ đã tạt a xít vào mặt người mà  trước đó mình đã yêu nồng thắm . Lê Đình Ty bị cháy xém mặt mày , phải điều trị khắp nơi mấy năm trời mới lành vết thương. Nhưng khuôn mặt thì thành sẹo. Đó là “ cái sẹo thơ” oan nghiệt mà anh phải mang suốt đời. Từ đó, bao nhiêu tiền của đều chi cho việc chữa bệnh. Lành vết thương cơ quan xét cho anh về hưu non. Thời điểm đầu năm 2005, lương anh tháng chỉ 320 ngàn đồng . Nhà đã nghèo, lại nghèo thêm .   Tôi ốm đau chẳng làm gì được / Vợ một mình chạy bảy miệng ăn , nên anh đau xót khi nghe con gái nhỏ năm sau tuổi  ra đường ngồi bán nước , báo tin “vui”  cho bạn bè : Giữa trưa hè dầm dề áo ướt / Được hai đồng, mừng rỡ con khoe... Trong bài thơ “Cảnh nhà” , cảnh tượng còn thương cảm hơn :  Vợ trực về nhịn đói /  Lo chạy bữa ngày mai...  Bà vợ phải vừa đi làm việc nhà nước, về trồng rau, nuôi heo gà, đi hái củi bán mới trang trải đủ chi tiêu  tằn tiện của gia đình.
         Cái thời khốn khó ấy, bạn bè cũng chẳng khá hơn. Có mấy đứa bạn thân cùng trường huyện xưa đang làm thơ ở Huế thì đứa nào cũng đeo đuổi thơ phú,  đứa nào cũng nghèo , lấy ai cậy giúp ! Bài thơ “ Cùng cảnh”, tặng Hải Kỳ kể chuyện Hải Kỳ đi học đại học sư phạm ở Huế, vợ ốm cần phải ra Đồng Hới thăm vợ , mà chẳng có đồng dính túi. Lê đình Ty đến thăm bạn, tuid cũng chỉ “đầy gió căng phồng: Cuối cùng hai đứa bèn quyết định “ Liều một chuyến nhảy tàu !”   Thật xót xa và đồng cảm !

            May mà Lê Đình Ty có người vợ  tuyệt vời. Một người vợ Tám Cám, rất mực thương chồng, thương con , nên bao nhiêu nỗi đau đớn, túng bấn đều được hóa giải !. Y sĩ điều trị Nguyễn Thị Thêm vợ Lê Đình Ty làm việc ở Phòng khám Cán bộ Đồng Hới, mặc cho thiên hạ dèm pha, đã tận tình chữa trị, chăm sóc chồng . Thêm nhiều lần vay mượn tiền bạc đưa chồng ra Hà Nội vá da mặt. Những ngày đó, có lần tôi từ Huế ra thăm Ty . Anh ngồi trong một khung màn   để che ruồi như cái lồng bàn , vì vết thương đang sưng tấy . Chồng bị nạn vì thơ, người làm thơ như tôi là những kẻ “tòng phạm” đến nhà phải “ ghét” mới đúng. Thế mà Thêm vẫn tươi cười pha nước mời, rồi bảo tôi “Anh  ngồi chơi nói chuyện với anh Ty, em ra đây một lát về ngay”. Thì ra nàng lẻn đi mua đĩa mồi, xị rượu mang về, bảo tôi: ”Anh Ngô Minh ngồi chơi uống rượu, đọc thơ cho anh Ty nghe, anh ấy đang thèm thơ lắm đấy !”. Chao ôi, một tình yêu, một tấm lòng. Cao hơn, một tầm văn hóa bao dung mênh mông!

                 Sau tai nạn ấy, Lê Đình Ty không thể đi  làm cơ quan được , phải về hưu mất sức hai trăm ngàn đồng một tháng. Đến nay thì  lương hưu của Ty  cũng chỉ 680 ngàn  đồng ! Con thì ba đứa đang nhỏ, nên gia đình càng khó khăn hơn . Nhưng anh vẫn không bỏ thơ . Hình như thơ đến với anh còn nồng nàn hơn trước . Tuy muộn mằn so với bạn bè cùng lứa nhưng đến nay anh đã xuất bản được 6 tập thơ, trong đó có tập Tôi về áo ướt được tái bản. Tập thơ Khoảng vắng ( 1995) của Lê Đình Ty được Giải thưởng Lưu Trọng Lư ( Quảng Bình) lần thứ nhất ( 1991- 1995).... Anh còn có hai tập thơ thiếu nhi “ Gió ở đâu “ ( 1998) và truyện thơ “ Huyền thoại Bàu Tró” ( 1999) được bạn đọc đánh giá cao . Đó là sự kỳ lạ của khả năng vượt lên hoàn cảnh khắc nghiệt của con người . Tôi kể lan man như vậy để muốn nói một điều : Đối với Lê Đình Ty thơ chính nghiệp chướng , là định mệnh không thể chối bỏ : Đây , câu thơ / Giọt máu  / Câu thơ đẫm đầy nước mắt ...Riêng đối với tôi, mỗi bài  thơ của Lê Đình Ty là sự trổ bông của một trái tim đau đớn một đời đập vì yêu, vì sự tốt lành của cuộc sống !
             Hội Văn nghệ Quảng Bình bảo Lê Đình Ty làm đơn xin vào Hội Nhà văn Việt Nam. Ty xứng đáng lắm, nhưng  ham thơ, ham rong chơi, cứ quên không  làm đơn. Mới đây Ty làm cái đơn và gửi vào Huế nhờ bạn là tôi và nhà thơ Lâm Thị Mỹ Dạ là bạn thân ký giới thiệu để kỷ niệm bạn bè. Mỹ Dạ bận đi họp  ‘’ Hội nghị phụ nữ tiêu biểu’’ ở Hà Nội . Hoàng Phủ Ngọc Tường hỏi, đơn ai thế. Tôi bảo đơn xin vào Hội của Lê Đình Ty, gửi vào nhờ Dạ ký ‘’. Hoàng Phủ bảo  tôi : ‘’ Lê Đình Ty mới là nhà thơ thực sự, hắn sống chết vì thơ . Đem đây mình ký thay Mỹ Dạ’’. Thế là ông Tường liệt nằm một chỗ, lật nghiêng người  ghi ‘’Đề nghị kết nạp ‘’ rồi ký tên, chữ cong queo, võng xuống như nỗi đa mang. Tôi mang ra Đồng Hới cho Ty, Ty cầm tờ giấy có chữ ký Hoàng Phủ reo lên :’’ Được Hoàng Phủ Ngọc Tường ký giới thiệu như ri là  sướng lắm rồi. Như là một lần vô Hội rồi... » 
               Xuất bản được tập thơ thơ bây giờ thật không dễ . Sau khi có giấy phép , còn phải vượt qua chặng “ đầu tiên” là tiền đâu. Để in tập thơ “ Lời hạt” , Lê Đình Ty phải thế chấp “thẻ đỏ ”nhà , mới vay được 3 triệu tiền ngân hàng để in thơ ! In xong thơ là gửi tặng bạn bè, lại phải một lần tốn phí bưu điện , rồi lại  còng lưng làm vườn, nuôi gà, lợn, nuôi cả cá  rô phi đơn tính để trả nợ thơ .  Tập thơ  Lời hạt  gồm những bài thơ viết trong những tháng ngày anh bị “tại nạn tình yêu” đến thay đổi hình hài, trong lúc cảnh nhà túng bấn . Đó  Là những suy nghĩ về đời và thơ, về số phận và tình yêu của con người đã vào tuổi tri thiên mệnh  Đó là tâm sự riêng của đời anh. Tai ương, khốn khổ và day dứt tình đời, tình người. Thương cho kiếp người phù du khát vọng, thương cho những đứa con xa luôn đau đáu một làng quê, thương bóng hình mẹ già côi cút vô ra nơi cõi nhớ, thương những người tình với nỗi buồn làm hành trang còn lại... Thơ là sự chiêm nghiệm , là một cuộc trở về từ trong cõi lãng du phiền muộn, cầm lên những mất mát và soi tận cõi lòng :...Ai sau rèm cấm xa xôi / Nhớ người áo ướt dưới trời đem hong?

               Thời “di động”, Lê Đình Ty nghèo , thèm lắm mà không làm sao có con dế  cầm tay để gọi bạn bè. Thương bạn , nhà văn Nguyễn Thế Tường bán rẻ cho Ty  một cái Samsung có hai trăm bạc. Lúc đầu Ty chỉ dám mua loại card chỉ để nghe, không gọi được. Những khi có tiền nhờ nghề làm mi, in ấn sách cho các tác giả, Ty mua cái card trăm ngàn, thế là hứng lên gọi ai cũng đọc thơ qua di động. Chỉ ba bốn bài thơ đã hết nửa tiền card. Thế rồi lần ấy  Ty say, ngã xe , con dế biến đi đâu mất, phải nhịn gọi  ba tháng trời. Tôi ra Đồng Hới, thấy bạn mà thương , tôi liền nghĩ ra một kế : Chỉ có  mấy trăm trong túi, nhưng tôi dẫn  Lê đình Ty đi thăm bạn bè, gặp ai tôi cũng bảo :” Ty mất điện thoại rồi, tớ ủng hộ nó ba trăm, cậu cho thêm một ít nữa cho nó mua cái điện thoại cũ kẻo tội”. Thế mà ngày đó hai đứa kiếm được triệu tư bạc. Chiều hai đứa lại vênh vang ra của hàng viễn thông mua dế…
           Buồn quá, nhưng xem ra tất cả vẫn còn . Một người “sau rèm cấm”,  tấm “áo ướt”, và người tình trắng tay đang đem hong lại niềm yêu mến cũ ... Ty say thơ đến độ, vào cuộc rượu nào ban đầu cũng rất gìn giữ, chối từ,  nhưng khi đã đọc vài bài thơ thì “rượu như lửa tôi uống tràn thay nước” ( Phùng Quán). Thế là Ty say. Vì say mổitong năm năm qua, Ty đã sáu lần ngã xe máy rồi. Khi thì gảy xương vai, khi thì bươu đầu, mẻ trán. Nhưng may toàn vết thương nhẹ, nằm nhà vợ điều trị năm bữa nửa tháng lại lang thang. Có lần tan cuộc rượu, đang lẽ về nhà theo hương núi, thì Ty lại  lao xe ra vùng cát Hải Thành mé biển giữa trưa hè “chang chàng cồn cát nắng trưa Quảng Bình “ . Xe lủi vào ụ cát bên đường, Ty ngã bắn người ra nằm phơi trên cát bỏng. May nhờ có người đi qua, nhận ra nhà thơ, liền gọi  taxi đưa về nhà, chứ để  đến chiều chắc đã thành “Khô Ty” rồi ! Có lẽ Ty đã quá xơ xác vì thơ, nên  bây giờ thơ đã cứu Ty chăng ?
      
               Vâng, trong bài đồng dao miền Trung kể về mẹ gà đẻ  ấp mười quả trứng , cả mười đều bị hiểm họa và rủi ro số phận, nhưng: Chớ than phận khó ai ơi / Còn da lông mọc ,còn chồi nảy cây... Mất mà được .Đó là cái lý sinh tồn mà chỉ nghệ thuật mới nói lên được , nhờ cái tâm lớn của nghệ sĩ !  Cái còn lại ấy , cõi lòng ấy chính là sợi chỉ xuyên suốt thơ  Lê Đình Ty . Không mà có , ấy là khi cõi lòng còn chan chứa ! 

              Bây giờ anh vẫn yêu si mê như thế. Vẫn làm thơ như thế. Anh đi lên Hồ An Mã miền Trung Du Lệ Thủy, anh ra tận Minh Hóa theo tiếng gọi của con tim. Di rong chơi suốt ngày.  Để rồi cuộc rượu vui nào anh cũng có thơ mới đọc cho bạn bè làm thức nhấm...Ôi, thời bây giờ, ai cũng lo  kiếm tiền làm nhà, cho con đi du học. Người sống nghèo với chất thi sĩ lãng tử nồng nàn như Lê Đinh Ty hiếm hoi lắm . Nhờ những cuộc say ấy, năm   2007,  Lê Đình Ty cho ra mắt tập thơ  Gửi cùng ngọn gió, với  chất  thi sĩ tang bồng :  Ngồi buồn bấm chữ mà chơi / Gửi người người có ngậm ngùi cùng ta...

                                                                        Thương lắm, bạn của tôi ơi..

                                                                              Huế 2003- 2007


                                                                                 Ng
ô Minh  


Write a comment

Comments: 10
  • #1

    ngoclien (Sunday, 05 June 2011 01:24)

    Các bạn trao đổi trực tiếp với Lê Đình Ty tại đây.

  • #2

    Giang Phương Linh (Friday, 07 October 2011 16:31)

    Trang Website của Ngọc Liên thật tuyệt vời .Cám ơn Họa sỹ Dương Ngọc Liên đã đăng Thơ một người bạn mà mình rất yêu quý - thi sỹ Lê Đình Ty .

  • #3

    Ngọc Liên (Tuesday, 25 October 2011 08:41)

    Cảm ơn Giang Phương Linh đã ghé thăm Trang thơ Lê Đình Ty và động viên khích lệ Liên!!!...Rất mong được ghé thăm những lần sau! Chúc may mắn và hạnh phúc!

  • #4

    Jen (Wednesday, 23 November 2011 17:51)

    Auto Twitter WP plugin Post your own post for you to Twitter, from WP administrator interface

  • #5

    Ngọc Liên (Saturday, 26 November 2011 00:40)

    agree! warmest thanks!

  • #6

    Lê Viết Hùng (Wednesday, 16 May 2012 14:59)

    Cám ơn họa sỹ Dương Ngọc Liên đã đưa hình ảnh và một số bài thơ của ông Ngoại cháu (Nhà thơ LĐT) lên website Ngọc Liên. Cháu đọc trang website của họa sỹ, thấy thích và bổ ích lắm ! Cháu chúc Họa sỹ và gia đình luôn khỏe- Hạnh phúc!

  • #7

    Nguyễn Văn Hồng (Tuesday, 08 January 2013 04:01)

    Rất vui khi được biết thêm một Thi sỹ đích thực - Lê Đình Ty. Cám ơn trang của Họa sỹ Dương Ngọc Liên !

  • #8

    Mai Xuân Hùng (Tuesday, 08 January 2013 04:10)

    Được đọc thơ của Thi sỹ Lê Đình Ty, mình thích lắm ! Ôi một thi sỹ quá đời ! Cám ơn Họa sỹ Liên đã đăng tải thơ và bài viết về Lê Đình Ty để mọi người cùng thưởng thức ! Rất yêu Lê Đình Ty !

  • #9

    NgocLien (Thursday, 15 August 2013 14:46)

    Vinh biet ! Le Dinh Ty !!! mot nguoi anh, mot nguoi ban than thiet..

  • #10

    Vương Huệ (Friday, 11 October 2013 04:52)

    Thi sĩ Lê Đình Ty đã ra đi được 4 tháng, tập thơ CÓ VÀ KHÔNG cũng đã xuất bản. Vĩnh biệt! một người anh, người bạn!
    Cám ơn anh Ngọc Liên đã chia sẻ những bài thơ hay của Thi sĩ!