Nguyễn Phan Chánh ( 21 tháng 7 năm 1892-1984 ) là một danh họa trong nghệ thuật tranh lụa; Đại biểu Quốc hội Việt Nam Dân chủ Cộng hòa  ( 1964- 1970 ) khóa III. Ông là người đầu tiên mang vinh quang về cho tranh lụa Việt Nam.

Sinh ngày: 21 tháng 7 năm 1892

Quê: hà Tĩnh

Mất ngày: 22 tháng 11 năm 1984  tại Hà Nội;

Giải thưởng: Huân chương lao động

                      Huân chương Độc lập

                      Giải thưởng Hồ Chí Minh

Nguyễn Phan Chánh sinh  tại thôn Tiền Bạt, xã Trung Tiết, huyện Thạch hà  nay là phường Tân Giang, thị xã Hà Tĩnh, tỉnh  Năm 1922 ông tốt nghiệp Trường Cao đẳng Sư phạm Đông Ba ở lại Huế dạy học. Năm 1925, Nguyễn Phan Chánh là sinh viên khóa đầu tiên của Trường Cao đẳng Mỹ thuật Đông Dương, cùng học với Lê Phổ, Lê Văn Đệ, Mai Trung Thứ, Công Văn Trung, Georges Khánh (điêu khăc). Năm 1928, ông bắt đầu sáng tác các tranh sơn dầu: "Mẹ bầy cho con đan len", "Hai vợ chồng người nông dân trục lúa". và cũng năm nay ông bắt đầu học vẽ trên lụa Vân Nam và đã thành công. Ông tốt nghiệp năm 1930.

Năm 1931, Nguyễn Phan Chánh sáng tác tranh lụa "Chơi ô ăn quan" cùng một số họa phẩm khác như "Cô gái rửa rau", "Em bé cho chim ăn", "Lên đồng". Cũng năm này tại triển lãm  Paris Pháp một số tranh lụa của Nguyễn Phan Chánh đã được Giám đốc  Victor Tardieu mang về Pháp giới thiệu. Lần đầu tiên công chúng Pháp biết tranh lụa Việt Nam qua bút pháp Nguyễn Phan Chánh. Họa báo L'Illustration xuất bản ở Paris số Noel 1932 đã giới thiệu 4 bức tranh này của hoạ sĩ. Một số tranh lụa của Nguyễn Phan Chánh đã được trưng bày ở  Milan(Ý) năm 1934, ở  San Francisco(Mỹ) năm 1937, ở Tokyo (Nhật Bản) năm 1940. Sau cuộc triển lãm ở Paris, hoạ sĩ Nguyễn Phan Chánh được coi là người đặt nền tảng cho tranh lụa hiện đại Việt Nam.

Với sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa lối biểu hình phương Tây và lối tư duy phương Đông, theo các đề tài về nông thôn Việt Nam, Nguyễn Phan Chánh dường như đã tạo nên một sự khác biệt hoàn toàn cho nghệ thuật tranh lụa Việt Nam, khác xa với những tác phẩm tranh lụa truyền thống kiểu Trung Hoa hay Nhật Bản. Ông cũng có thể xem là một trong số những người góp phần tạo dựng nên nền mỹ thuật hiện đại Việt Nam đầu thế kỷ XX./.

Đó là bức tranh lụa vẽ chân dung Nguyễn Trãi ..." Tranh lụa Việt Nam có thể đã có một lịch sử lâu đời, nhưng những tác phẩm vẽ trên chất liệu lụa cổ nhất hiện còn được lưu giữ đến ngày nay là ba tác phẩm chân dung Nguyễn Trãi, Phùng Khắc Khoan và Trịnh Đình Kiên. Chúng có niên đại khá muộn khoảng thế kỷ XVIII – XIX thuộc giai đoạn nghệ thuật thời Hậu Lê. Đây cũng là giai đoạn mà các tranh chân dung đặc biệt phát triển, và thường do các hoạ sĩ cung đình vẽ..."

Triển lãm tranh lụa Việt Nam 2007

154 bức tranh lụa ghi lại hơi thở cuộc sống trên chất liệu truyền thống phương Đông đang được trưng bày tại Bảo tàng Mỹ thuật Hà Nội. Triển lãm này được người trong giới đánh giá là sự chấn hưng một loại hình nghệ thuật đang trong giai đoạn thoái trào.

Dưới đây là một số tác phẩm trong triển lãm

"Phụ nữ Hà Nội" - Lê Thị Kim Bạch.

"Đợi" - Vũ Hạnh Chi.

"Em bé ngủ" - Nguyễn Thị Mộng Bích.

"Chiều trên sông Mã" - Hoàng Chí.

"Nắng chiều" - Nguyễn Phúc Lợi.

                                                                        Theo nguồn: mythuat.net

         "...Năm 2006 cuộc sống của tôi có rất nhiều thay đổi. Thời gian đó sơn dầu mang đến cho tôi những cảm giác khá nặng nề, hơi “điên cuồng” một chút. Tôi đã tìm đến lụa và tìm thấy sự nhẹ nhàng, bình an khi mình phải cố gắng đằm mình xuống, thật tập trung và kĩ càng, vì lụa đã buông bút rồi thì rất khó sửa lại được. Từ đó đến bây giờ tôi chủ yếu vẽ lụa, nên triển lãm tranh lụa là điều tất yếu thôi.

Thật hay là chất liệu lụa lại rất phù hợp với chủ đề và những gì tôi muốn nói thông qua những bức tranh của mình."

                           " Căn nguyên cái đẹp" của Châu Giang

Cuộc triển lãm và hội thảo chuyên đề về tranh lụa Việt Nam vừa được tổ chức với mong muốn sẽ là cơ hội “chấn hưng” tranh lụa, vốn đã gần như “đứt đoạn” trong đời sống mỹ thuật đương đại. Mặc dù còn nhiều khó khăn để thực hiện mong muốn này, nhưng sự kiện này là dấu ấn đẹp khép lại một năm và mở ra hy vọng mới cho mỹ thuật Việt Nam. Thiếu vắng thế hệ họa sĩ kế cận...

.

.

                           Em bé và đàn bò, tranh của Phạm Xuân Diệu

                         Có những nét ảnh hưởng Nguyễn Phan Chánh...

Nghệ thuật vẽ lụa - Dẫm chân tại chỗ hay thụt lùi ?

Trong bài nói của mình tại hội thảo tranh lụa sau triển lãm vài hôm, họa sỹ Đỗ Đức có một nhận xét rất vui, rằng họa sĩ ở mình từ sau đổi mới cứ như con dao pha (thịt lợn), mỗi chất liệu đụng vào một tý, nhưng chẳng mấy người đi chuyên sâu vào chất liệu nào cả đời. Nhận xét này đặc biệt đúng với tranh lụa, một thể loại dễ mà khó. Sau  họa sỹ Nguyễn Phan Chánh, không có một họa sĩ nào chuyên sâu vào vẽ tranh lụa, mặc dù ai cũng"chấm" vào nó một chút, họa sĩ nào cũng từng thử vẽ lụa, có một vài bức kỷ niệm, rồi lại buông...

.

.

Sau lễ phát động sáng tác, triển lãm tranh lụa Việt Nam – 2007 với số hoạ sĩ tham gia đếm trên đầu ngón tay, ai cũng lo ngại về khả năng mai một của dòng tranh lụa. Phóng viên báo An ninh Thủ đô đã trao đổi với ông Vi Kiến Thành – Phó Vụ trưởng Vụ Mỹ thuật và Nhiếp ảnh quanh vấn đề này.

.

Bạn chú ý: Khi vào xem những bức tranh lụa, bạn bấm vào giữa tranh sẽ đưa bạn đến trang viết giới thiệu về tranh và tác giả...

                                                                                          Ngọc Liên 5/2011

.

.

                                  Chợ vùng cao - Trần Quang Dũng

                            " Tự vệ Hà Nội" - Sơn mài của hoàng Trầm

Lâu nay dư luận đã râm ran về chuyện Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam trưng bày tranh chép của nhiều họa sĩ nổi tiếng thay vì bản gốc. Mới đây, tạp chí Time (số đề ngày 4-5-2009) đã đề cập đến tình trạng bất thường này tại một bảo tàng mỹ thuật quốc gia. Và hậu quả của tình trạng này còn xấu hơn người ta tưởng rất nhiều...